Гоминданы талд урваж, тусгаар тогтнолд заналхийлж явсан казах эр Ардын баатар болох цаг ирлээ гэж үү!

: 24 өдрийн өмнө / 2019-06-03 11:11:12

Монгол Улсын баруун хязгаарт Баян-Өлгий нэртэй нэг аймаг бий. Тус аймгийн амьдрал ямар өнгөөр өрнөж, энд ямар амьдрал буцалдаг вэ гэдгийг монголчууд төдийлөн мэддэггүй.

Саяхан, ХЭҮК-ын гишүүн П.Оюунчимэг ярицлага өгч Баян-Өлгий аймгийн ЕБС-ийн нийт 43 сургуулийн хоёрхон нь сургалтаа монгол хэлээр явуулдаг. Цэнгэл сум болон аймгийн төвийн нэг сургуульд л монгол хэл үздэг. Бусад нь сургалтыг казах хэл дээр явуулж, тэнд амьдардаг халх болон торгууд урианхай хүүхдүүдийн эрхийг зөрчиж байна хэмээн ярьжээ.

Улс орны хэмжээнд Ерөнхий боловсролын сургалтыг Монгол хэл дээр явуулна гэсэн Төрийн бодлого Баян-Өлгийд аль хэдийнэ алдагдаж, тэнд амьдардаг монгол хүүхдүүдийн эрх зөрчигдөж байхад БСШУС-ын яам таг чиг сууна.

Сүүлийн үед Баян-Өлгий аймгийн Засаг дарга А.Гылымхан, ИТХ-ын дарга Д.Бауыржан нар Хятадын Гоминданы талд урваж, тусгаар тогтнолын дайсан болж явсан Оспан гэх казах хүний 120 насны ойг өргөн цар хүрээтэй тэмдэглэх бэлтгэл ажлыг эхлүүлжээ.

1940-өөд онд Монгол Улсын баруун хязгаарын үймээнийг дэгдээж, тусгаар тогтнолын эсрэг дайсагнаж асан Оспан гэгчийг казах үндэстний баатраар нэршүүлж, хөшөө дурсгал ч босгох бөгөөд үүнийг аймгийн бизнесмэнүүд санхүүжүүлэхээр төлөвлөсөн байх юм.

Оспан гэж хэн бэ?

Оспан гэж казахын Абах Керей овгийн Молхы угсаатан Исламын хүү. 1899 онд одоогийн Шинжаны нутаг болох Өвөр Алтайн Хөх тохойн Хүрд гэх газар төрсөн. Түүний талаар ийм мэдээ Баруун хязгаарын тулгаралттай холбоотой түүхийн баримтуудад бичигдэн үлджээ.

1930-аад оны сүүлч, 1940-өөд оны эхээр Оспан Шиньжанд зэвсэгт бүлэглэлийг бий болгож, тусгаар тогтнол, эрх чөлөө, шашин шүтлэгийнхээ төлөө тэмцэх нэрээр үймээн дэгдээж эхэлсэн. Түүнийхээ төлөө Хятадын Гоминданы цэргийн мөрдлөг, цохилтод өртөж, дүрвэн зугтааж, уул хадаар бүгэн тэнүүчилж явсан энэ хүний тухай ХХЕГ-ын Хилийн цэргийн төв архив, түүхийн секторын эрдэм шинжилгээний ажилтан, доктор (Ph.D) дэд хурандаа Н.Даваадорж 2018 онд нэлээн дэлгэрэнгүй нийтлэл бичсэн байдаг.

Оспан олон зуун өрх айл, 1000 гаруй иргэнийг өөрийн эрхшээлдээ байлгаж, тэд хоол хүнс, зэвсэг, галт хэрэгслээр дутагдан гачигдахаараа БНМАУ-ын Ховд, Алтай аймгийн хил орчмын сумдын нутаг дэвсгэр дэх ард иргэдийн мал, эд хөрөнгө рүү зэвсэглэн халдаж, дээрэм, тонуул хийж, хүч сэлбэж, баруун хилийн хязгаарт түгшүүр бий болгож байсан аж.

1944-1947 онд БНМАУ-ын удирдлагууд Оспанаар толгойлуулсан казахын босогчидтой зохицох оролдлогыг цөөнгүй хийж байсан. Оспан болон Монголын албан ёсны төлөөлөгчдийн анхны уулзалт 1943 оны 10 дугаар сар Баян-Өлгий аймгийн Булган сумын нутаг Хайртын даваанд болж байсныг ч түүхийн баримтууд гэрчилдэг.

Энэ уулзалтанд ирсэн Оспан “Бид Хятадыг Алтайгаас цэвэрлэж, Алтайд казах үндэстнийг тусгаар тогтнуулах зорилгыг хатуу баримтална. Би өөрсдийн зан заншил, мусульман шашны их үйл хэргийн төлөө, Алтайн казах ардуудыг тусгаар тогтнуулах зорилгоор Хятадыг эсэргүүцэн тэмцэж байгаа. Энэ бол үндэсний эрх чөлөөний бослого гэх мэт ярьсан байдаг.

Маршал Х.Чойбалсан 1944 оны хоёрдүгаар сард Ховд аймгийн Булган сумын Алаг толгойд, гуравдугаар сарын 5-нд Булган голын Майхан толгойд байрласан Оспаны гэрт очиж уулзан, баруун хилийг амгалан байлгах хэлэлцээр хийж байсан удаатай.
 
-Оспан урвасан тул түүний байсан газраар Шинжааны зүгээс Гоминданы цэргүүд нэвтрэн ирэх болсон-

БНМАУ-ын баруун хил хязгаар дахь Оспаны зэвсэгт халдлага 1944-1946 оны дунд үе хүртэл буюу Оспаныг Гоминданы Хятадын талд урвах хүртэл намжсан байна. Харин Оспан 1946 оны 4 дүгээр сараас өөрийн байр сууриас ухарч, Гоминданы талд үйлчлэх болсныг эх сурвалжуудаас олж үзэж болно.

Оспаны талаар Маршал Х.Чойбалсан И.В.Сталин нарын дунд яриа өрнөж байсан бөгөөд Сталин Маршалаас “Танай хил дээрх будлиан юу болж байна. Өнөөх Оспан яасан бэ?” гэж асуухад

Х.Чойбалсан “Хилийн будлиан одоогоор намдаж байгаа болов ч Байтаг Богдын хавиар маргаан тасраагүй. Оспан биеэ худалдаж урвасан тул түүний байсан газраар Шинжааны зүгээс Гоминданы цэргүүд нэвтрэн ирэх болсон” гэж өгүүлснийг түүхч Л.Бат-Очир тэмдэглэж авсан нь өнөөдөр мөн баримт болоод үлджээ.

Оспан 1950 оны өвөл Бар хөлийн зүүн район Мичин ууланд өвөлжиж байгаад 1951 оны хоёрдугаар сард Энэтхэг рүү явах замдаа Хөх нуурын өмнөд район, Хайцай гэдэг газар Хятадын Ардын чөлөөлөх армийн цэргийн ангид бүслэгдэн баривчлагдаж, Өрөмч хотод цаазлагдсан гэдэг.

Хэзээ ч Монгол Улсын иргэн байгаагүй, харин ч Монгол Улсын итгэлийг эвдэж, Хятадын Гоминдаанд урваж, тусгаар тогтнолд аюул занал учруулж явсан ийм хүнийг казахууд Ардын баатар, үндэсний баатраар тодруулахаар зугуухан бэлтгэж байгаа гэнэ.

Оспаны сураг тасраад 60 жил өнгөрсөн хэдий ч Монголчууд түүхээ бас марчихаагүй байгаа. Өнөөдөр Гоминданд урваж, тусгаар тогтнолд дайсагнаж явсан казах эр ардын баатар болгохдоо арай тулчихаагүй байна шүү.

Хятадын Гоминдааны цэргүүдтэй үгсэн хуйвалдаж, тусгаар тогтнолд заналхийлж явсан хүнийг Баян-Өлгий аймгийн Засаг дарга, ИТХ-ийн төлөөлөгчид үнэхээр алдаршуулж, хөшөө босгоно хэмээж байгаа бол Монгол төр тэдэнд төмөр нүүрээ харуулах л ёстой.

Эх сурвалж: Ноцтой мэдээ
Манай хуудсанд LIKE дарж нэгдэнэ үү

Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд Zuv.Mn сайт хариуцлага хүлээхгүй.

Сэтгэгдэл бичих ...
Оруулах
Болих
baasan
20 өдрийн өмнө / 202.126.89.110

xair daaxgvi nowshuud

Бархүү
23 өдрийн өмнө / 66.249.82.87

Баян-өлгийг аймаг болгож гарагуудад нутаг гаргаж өгсөн гэж байгаа.Буцаагаад татан буулгаж боддоггүй юм уу

Зочин
23 өдрийн өмнө / 202.21.97.246

Тайван хаяанд хэвтэж чадахгүй байгаа бол тэр казакстан, Шинжаан луугаа явж болно шүү. Харин ч Монголчууд та нартай гадуурхаж харьцалгүй өөрийн гэж хардаг. Шинжаанд одоо нөхцөл байдал ямар байгааг өөрсдөө мэдэж л байгаа байх. Казакстан ч гэсэн Монголоос ирсэн казакуудаа их л гадуурхдаг гэж буцаж ирэгсэд нь ярьдаг шүү. Төр төмөр нүүрээ гаргаж казак сургууль цэцэрлэгийн тоог нь бууруулж, Монголжуулах бодлого барьмаар юм.

цахар
23 өдрийн өмнө / 103.99.103.99

Энэ арай худлаа байлгүй дээ. Монгол улсын дархан хилд халдаж, зэвсэг барин манай хүмүүсийг алж хядаж явсан хүнийг баатар болгох гэж байгаа бол тэр шинжаандаа л очиж тэмдэглэ

Зочин
23 өдрийн өмнө / 103.9.90.50

1940-өөд оны дунд үед манай нутгийг түйвээж охид бүсгүйчүүдийг нь бузарлаж, мал хөрөнгийг нь дээрэмдэж, их л зовоож байсан өөдгүй амьтад байсан юм байна лээ ш дээ. 18-хан настай Оспаны дээрэмчдэд олзлогдож, зугтааж гарсан эмээ одоо ч амьд мэнд, тэр тухай түүхээ бичиж өгсөн нь надад байж л байна. Манай өвөө, эмээг лав сүйдэлсэн юм билээ..Тэр газар нутаг, муухай дурсамжууд одоо ч гэсэн байж л байна. Сайхан хүртэл казахууд өөрсдөө Оспаны үлдэгдэл гэхээр их дургүй сүйд болдог байсан чинь одоо бүр ардын баатар болгохоор санаархаж байгаа нь зах замбараагүй болж байгааг л харуулж байна!

зочин
23 өдрийн өмнө / 202.72.245.122

за энэ арай дэндэж байна шүү эзэнгүй төрийн эмгэнэл энэ буюу хасгуудыг даврааж болохгүй шүү

Цэвлээ
23 өдрийн өмнө / 183.177.101.107

ер нь монгол нутагт казах үндэстэн байгаагүй юм бишүү. Чойбалсан өр нимгэн зан гаргаж эв эвдрэлцэхгүй гэж нутаг орон зааж суурьшуулсан биз дээ. дуугүй байх тусам даврана гэж өнөөдөр дэндүү их толгойгоо өндийлгөж байгаа юм бишүү. ардчилал гэж бүгд л бидний эх орон гэж казахстан руу бөөн хөглөрсөн юмнууд нүүдэллэчихээд тэндээ толгой хоргодож чадахгүй эргээд л нус нулимандаа хутгалдаад ирснийг түүх арай л мартаагүй байна. ичиж амьдрах хэрэгтэй байх л даа.

Зочин
23 өдрийн өмнө / 103.212.118.205

Ийм хөгийн юмнуудыг бүхэл бүтэн аймгийн толгойд тавьчихаад өөр юу хүлээсэн юм. Наад хасгууд чинь хаашаа л бол хаашаа холбирсон туйлбаргүй улс. Их хуралд байгаа хасгуудыг хар л даа. Бохир трусы бандаашаа хэвлэл мэдээллээр дэлгэсэн арчаагүй амьтад л байгаа биз дээ. Даварсан амьтад нутаг зааж өгөөд тэндээ эв найртай аятайхан амьдар гэснээс иймэрхүү үндэсний тусгаар бөгөөд аюулгүй байдлыг уландаа гишгэсэн хогийн үйлдэл гаргаарай гэсэн үү. Байж чадахгүй бол зайлах хэрэгтэй ш дээ

zochin
23 өдрийн өмнө / 59.153.114.111

Борат гэртээ харь

Зочин
23 өдрийн өмнө / 58.96.242.59

Хэрэв үнэн бол арай даварч байнаа. Болдогсон бол бүгдийг нь тэр Казакстанруу нь явуулчих юмсан.

наки
23 өдрийн өмнө / 202.21.100.210

томоотой байж чадахгүй бол тэр казахстан луу албадан нүүлгэх хэрэгтэй, Баян-өлгий нутаг хэзнээсээ манай өвөг дээдсын нутаг байсан байхаар ч болно, даварсан казакуудтай хатуу чанга хандах ёстой, оспон бол новшын казах байсан тэр казах эр зүгээр хоолоо олж идэхын тулд дээрэм тонуул хийсэн хулгайч байсан эр шүү дэ

Монгол
23 өдрийн өмнө / 202.70.44.46

Хасагуудыг даврааж хэзээ ч болохгүй.

Гоо марал
23 өдрийн өмнө / 76.94.79.212

Янжинхуа vнэнийг бичжээ

янжинхуа
23 өдрийн өмнө / 43.242.243.241

Казакад үндэсний баатар үнэхээр байдаггүй гэсээн.Түүх нь бас муу юм шиг байх.түүхээ мэддэггүй юмуу гэж хүн ярьж байхыг сонссон.Баатар байхгүй болохоор ямар зохиолтой биш аргаа бараад дээрэмчнээ баатар болгож байгаа байж болзошгүй.

Паданец
23 өдрийн өмнө / 66.181.188.186

Бид ч гэсэн яагаад казак хэл сурч болдоггүйн бэ? Казакууд монгол хэл мэдэж, яриад байхад бид казак хэл мэддэггүй, ойлгодоггүй биздээ?

Лха
23 өдрийн өмнө / 103.229.123.252

Хойноос ирээд Хот минийх Хотонд ороод Хонь минийх гэдэг болож байх шив дээ .Урианхай түмний минь уугуул нутгийг эзлэн суучихаад ингэж ч болохгүй байх шүү .Урьд , хойчоо бодож эвтэйхэн амьдрахаа бодож байцгаа хасагууд аа .Аймгийн засаг захиргаанд Монгол хүмүүс тавих хэрэгтэй .Даварсан юм аа .

Зочин
23 өдрийн өмнө / 59.153.112.58

юу вээ

АГУУ ИХ
23 өдрийн өмнө / 76.94.79.212

оспан гэгч бол хулгайч дээрэмчин нvгэлийн тулам л байсан. их харгис муу хvн байсан гэдэг. Бидний евее эмээ нар муу муухайг муу оспаны дээрэмчин гэж зvйрлэж ярьдаг байсан шvv!!!Манай АГУУ МОНГОЛЫН Буйд газрын хvvхэд эмэгтэйчvvд хегшдийг дээрэмдэн харгисаар алж байсан гэдэг!!!жинхэнэ бузар адгын амьтан шvvдээ тэр доод тивийн бузар оспан. Ер нь хvн тэжээвэл яана гэдэг билээ!!!!ихэнх хасгууд МАНАЙ МОНГОЛЧУУДАД их дургvй байдаг. Казакстанлуу нь явуулвал яаасан юм!!!!!!

Зочин
23 өдрийн өмнө / 64.119.22.45

Даварсан хасгуудыг зайлуулвал таарна

zochin
23 өдрийн өмнө / 66.181.183.217

Ospan mongold deerem hj ybaad ulgiitei huuhediig argal dr ni tabij bgaad buudaj togloj bsan yum gene lee muu hadaguud

muu hasaguud dabaraa
23 өдрийн өмнө / 66.181.183.217

Ospan mongold deerem hj ybaad ulgiitei huuhediig argal dr ni tabij bgaad buudaj togloj bsan gene lee muu hasaguud

зочин
23 өдрийн өмнө / 66.181.184.227

Төр төмөр нүүрээ харуулж баруун хилээ анхаарах хэрэгтэй.Боловсролын яам ажилаа хий монгол хэл дээр сургалтаа явуулж илүү цагаар казак хэлээ сурцгаана биз.

ZODOV
23 өдрийн өмнө / 103.9.90.98

TSEREGT BAIHAD NEG DAVARSAN KAZAK MANAI ANGID IRJ BILEE.IREED HANDAA HAGA DARUULAAD AHIJ UNDIIGOOGIUI DEE.NEG DOOSHOO ORHOOROO ARCHAAGUI BOLDOGYM BILEE.ALINGAA ALDAJ TALH HULGAI HIIJ IDDEG BAISAN.MUU SANAITAI BDAG YM BILEE

Zochin
23 өдрийн өмнө / 66.181.187.168

Er n dotor bodoltoi xvmvvs, tsergiin alband irsen xasaguud mongol xel meddeg mertlee medexgvi gej xeseg jvjigledeg. Ene baidliig xvn bvr meddeg. Yalanguya tsergiinxen. Ed nariig xeegeed shinjanch yumuu esbel kazakstanruu n yabuulsan deer bxdaa

Зочин
23 өдрийн өмнө / 202.179.27.100

хасгууд угаасаа л ийм шүү дэ одоо мэдэж байгаа юмуу нэг хэсэг казакстан руу бүгд нүүгээд гологдмолууд нь буцаж ирж байж билээ

зочин
24 өдрийн өмнө / 202.179.27.112

Тэжээсэн бяруу тэрэг эвдэнээ гэж. Газар нутаг өгөө биз дээ.

irgen
24 өдрийн өмнө / 188.155.76.116

dainii daraa olon ulsiin shyyheer yal avsan fashistuudaa baatar bolgood …. hoshoo bosgood ehelsen shdee ….!!!!!!!!!! ayul irj baigaa um baina.

irgen
24 өдрийн өмнө / 188.155.76.116

Za estoi Tor ene asuudal deer anhaarahgui bol yag ukrainii zamaar orloo doo, muuhai ulsuud ve,.. neg odor bid mongolchuud bish tusdaa uls bolno geed mongol nutgiig mini ezleed suuh ni baina shyydee, yu gesen yg ve 42 surguuliin 2 ni mongol hel deer gej,,,,!!!! mongoloos tusgaar bolgoj ehelsen baina, tor yugaa hiij , harj suunaa, byhel byten Mongol ulsiin heliig neg aimag uguisgej zovhon zoonhiin hel deer bolgoson baina, tend amdardag busad nutgiin irged nutagtaa tegeed hyn bish bolj baigaa um bishyy ???!!!!! yu bolj baainaa, haatuu arga hemjee avaach ter aimgiin zasag dargiig ni avch hay !!!!!! Mongol hyneer darga tavih heregtei shyydee !!!!

irgen
24 өдрийн өмнө / 188.155.76.116

Za estoi Tor ene asuudal deer anhaarahgui bol yag ukrainii zamaar orloo doo, muuhai ulsuud ve,.. neg odor bid mongolchuud bish tusdaa uls bolno geed mongol nutgiig mini ezleed suuh ni baina shyydee, yu gesen yg ve 42 surguuliin 2 ni mongol hel deer gej,,,,!!!! mongoloos tusgaar bolgoj ehelsen baina, tor yugaa hiij , harj suunaa, byhel byten Mongol ulsiin heliig neg aimag uguisgej zovhon zoonhiin hel deer bolgoson baina, tend amdardag busad nutgiin irged nutagtaa tegeed hyn bish bolj baigaa um bishyy ???!!!!! yu bolj baainaa, haatuu arga hemjee avaach ter aimgiin zasag dargiig ni avch hay !!!!!! Mongol hyneer darga tavih heregtei shyydee !!!!

Зочин
24 өдрийн өмнө / 202.9.42.230

Үндсэн хуулиар манай улсын албан ёсны хэл монгол гэж заасан. Төр хуулиа сахиулж чадахгүй үлбгэр дорой байна. Баян Өлгийн бүх сургууль монгол хэл дээр сургалтаа явуулах хэрэгтэй ,казак хэлээ гэртээ сур ч байгаа. Аймгийн удирдлагуудтай хариуцлага ярих ёстой. Оспаны ой тэмдэглэнэ гэвэл монгол төрд тэрсэлсэн хэрэг болно. Монголчууд тэгж доромжлуулахгүй шүү

П
24 өдрийн өмнө / 202.126.89.74

Лаларууд гэдэг чинь эд нар ш дээ лаларуудад монгол төрийн төмөр нүүрийг үзүүл монгол улс гэж нэг л улс бий үхэж байсан хасгууд дураар нь тавьбал улсын газар нутгаас тасалж улс байгуулна гэж солиорч чадах лаларууд

зочин
24 өдрийн өмнө / 202.131.238.150

Ер нь казакууд Монгол хэл ЯАГААД сургуульдаа заадаггүй юм бэ...... Монгол улсын нэг хэсэг юм бол МОНГОЛ ХЭЛИЙГ хүн бүр мэдэх ёстой, Бүүр үүрэгтэй баймаар юм. Мөд МАРГААШ ТУСГААР ТОГТНОНО гээд явж байх юм байнадаа

Зочин
24 өдрийн өмнө / 182.160.36.11

ЗОГСОО.